การให้อาหารสายางสำหรับผู้ป่วยติดเตียงที่ไม่สามารถกลืนอาหารได้ปกติการให้อาหารทางสายยาง (Tube Feeding) สำหรับผู้ป่วยติดเตียงที่ไม่สามารถกลืนได้ตามปกติ เป็นขั้นตอนที่ต้องใช้ทั้งความรู้ ความใจเย็น และความสะอาดที่เข้มงวดครับ เพื่อให้ผู้ป่วยได้รับสารอาหารอย่างปลอดภัยและลดความเสี่ยงจากการติดเชื้อหรืออาการแทรกซ้อน
คู่มือปฏิบัติที่คุณควรทราบ เพื่อการดูแลที่ถูกต้องครับ
1. ขั้นตอนการเตรียมตัว (สำคัญมาก)
ก่อนเริ่มให้อาหารทุกครั้ง ต้องเช็กความพร้อม 3 ส่วนดังนี้:
จัดท่าทาง: ยกหัวเตียงสูง 30-45 องศา (ท่ากึ่งนั่งกึ่งนอน) เพื่อป้องกันการสำลักอาหารลงปอด ซึ่งเป็นสาเหตุหลักของปอดอักเสบในผู้ป่วยติดเตียง
เช็กตำแหน่งสาย: สังเกตขีดเครื่องหมายบนสายยางว่ายังอยู่ที่ระดับเดิมหรือไม่ หากสายหลุดออกมามาก ห้ามดันกลับเองเด็ดขาด
ดูดเช็กอาหารค้าง (Residual Check): ใช้ไซริงค์ดูดน้ำย่อยออกมาดู หากมีอาหารค้างเกิน 100-150 ml ให้เลื่อนมื้ออาหารออกไป 1 ชั่วโมง เพราะแสดงว่ากระเพาะยังย่อยมื้อเก่าไม่หมด
2. วิธีการให้อาหารที่ถูกต้อง
ความเร็ว: ปล่อยให้อาหารไหลลงตามแรงโน้มถ่วงช้าๆ (ใช้เวลาประมาณ 15-20 นาทีต่อมื้อ) ไม่ควรดันอาหารแรงๆ เพราะจะทำให้ผู้ป่วยมวนท้อง ท้องอืด หรือคลื่นไส้
ไล่อากาศ: อย่าให้อากาศเข้าไปในสายยาง เพราะจะทำให้ผู้ป่วยท้องอืดได้ง่าย
ล้างสาย (Flush): เมื่ออาหารใกล้หมด ให้ตามด้วยน้ำเปล่าต้มสุก 30-50 ml เสมอ เพื่อล้างคราบอาหารไม่ให้บูดเน่าในสายและป้องกันสายอุดตัน
3. การดูแลหลังให้อาหาร
ห้ามปู่นอนราบทันที: หลังให้อาหารเสร็จ ต้องให้ผู้ป่วย คงท่าหัวสูงไว้ 1 ชั่วโมง เพื่อให้อาหารเคลื่อนที่ลงสู่ลำไส้เล็ก ลดความเสี่ยงในการขย้อนหรือสำลัก
สังเกตอาการ: หากผู้ป่วยมีอาการ ไอ หอบ หน้าเขียว หรือกระสับกระส่าย ให้หยุดให้อาหารทันทีและรีบปรึกษาแพทย์
4. การรักษาความสะอาดอุปกรณ์
ล้างและลวก: ไซริงค์และภาชนะบรรจุอาหารต้องล้างให้สะอาดและลวกน้ำร้อนทุกครั้ง
การเก็บอาหาร: อาหารปั่นผสมที่ทำเอง ควรเก็บในตู้เย็นไม่เกิน 24 ชั่วโมง และก่อนนำมาให้ต้องตั้งทิ้งไว้ให้หายเย็น (ห้ามให้ขณะเย็นจัดเพราะจะทำให้ท้องเสีย)
📊 ตารางสรุป: สิ่งที่ "ควรทำ" และ "ห้ามทำ"
สิ่งที่ควรทำ (Do) สิ่งที่ห้ามทำ (Don't)
ยกหัวสูง 30-45 องศา ตลอดการให้ ให้อาหารขณะผู้ป่วยนอนราบ
ล้างมือให้สะอาดทุกครั้งก่อนสัมผัสอุปกรณ์ ดันอาหารเข้าสายอย่างรวดเร็วด้วยแรงมือ
ล้างสายด้วยน้ำเปล่าทั้งก่อนและหลังให้อาหาร ทิ้งอาหารปั่นไว้ในอุณหภูมิห้องเกิน 2 ชั่วโมง
ตรวจสอบความสะอาดของจมูกหรือรูเปิดหน้าท้อง ดันสายยางกลับเองหากสายเลื่อนหลุดออกมา
💡 คำแนะนำเพิ่มเติม
สำหรับผู้ป่วยติดเตียง การดูแลผิวหนังบริเวณที่สายยางสัมผัส (เช่น ปีกจมูก) ก็สำคัญครับ ควรหมั่นเปลี่ยนตำแหน่งพลาสเตอร์ที่ติดสายบ่อยๆ เพื่อป้องกันการเกิด แผลกดทับจากสายยาง และควรเช็ดทำความสะอาดจมูกด้วยไม้พันสำลีชุบน้ำสะอาดทุกวันครับ
