ปัญหาที่มักพบในการให้อาหารสายยางผ่านรูจมูกการให้อาหารทางสายยางผ่านรูจมูก (Nasogastric Tube - NG Tube) เป็นวิธีที่นิยมใช้ในผู้ป่วยที่กลืนลำบากชั่วคราว แต่เนื่องจากสายต้องผ่านทางเดินหายใจและทางเดินอาหารส่วนต้น จึงมีปัญหาที่พบบ่อยซึ่งผู้ดูแลควรเฝ้าระวัง ดังนี้ครับ
1. ปัญหาด้านตัวสายและการระคายเคือง (Mechanical Issues)
สายยางอุดตัน: มักเกิดจากล้างสาย (Flush) ไม่สะอาดหลังให้อาหารหรือยา หรือบดยาไม่ละเอียดพอจนไปเกาะที่ผนังสาย
แผลกดทับที่ปีกจมูก: หากติดพลาสเตอร์แน่นเกินไป หรือสายกดทับจุดเดิมนานๆ จะทำให้ผิวหนังเปื่อยหรือเป็นแผลได้
สายเลื่อนหลุด: ผู้ป่วยอาจดึงออกเองขณะหลับ หรือพลาสเตอร์ที่ติดจมูกเลื่อนหลุดจากเหงื่อและไขมันบนใบหน้า
การใส่สายผิดตำแหน่ง: สายอาจขดอยู่ในปาก หรือหลุดเข้าไปในหลอดลม (อันตรายมาก)
2. ปัญหาทางระบบทางเดินอาหาร (Gastrointestinal Issues)
ท้องอืด (Distension): เกิดจากการให้อาหารเร็วเกินไป หรือมีลมเข้าสายขณะให้อาหาร
อาหารค้างในกระเพาะ (Gastric Retention): กระเพาะอาหารย่อยไม่ทัน ทำให้เมื่อดูดเช็กก่อนมื้อถัดไปจะพบอาหารเหลือค้างปริมาณมาก
ท้องเสีย (Diarrhea): อาจเกิดจากอาหารปั่นไม่สะอาด, อาหารค้างคืน, หรือสูตรอาหารมีความเข้มข้นสูงเกินไป
คลื่นไส้ อาเจียน: มักเกิดจากการจัดท่าทางไม่ถูกต้อง หรือให้ปริมาณอาหารต่อมื้อมากเกินไป
3. ภาวะแทรกซ้อนที่อันตราย (Serious Complications)
การสำลักลงปอด (Aspiration): เป็นความเสี่ยงสูงสุดของการใส่สายทางจมูก หากผู้ป่วยอาเจียนหรือสายไม่อยู่ในตำแหน่งที่ถูกต้อง อาหารอาจหลุดเข้าปอดทำให้ปอดอักเสบติดเชื้อได้
เลือดกำเดาไหลหรือเจ็บคอ: เกิดจากการระคายเคืองของสายยางต่อเยื่อบุจมูกและลำคอ
📋 5 เช็กลิสต์ ป้องกันปัญหาสำหรับการดูแลที่บ้าน
ทดสอบตำแหน่งสายทุกครั้ง: ก่อนให้อาหาร ต้องดูขีดเครื่องหมายบนสายว่าเลขเดิมหรือไม่ และใช้กระบอกฉีดดึงดูน้ำย่อยเพื่อยืนยันว่าปลายสายยังอยู่ในกระเพาะ
ท่าทางต้องเป๊ะ: ต้องยกหัวเตียงสูงอย่างน้อย 30-45 องศา ขณะให้อาหาร และ คงท่านั้นไว้อีก 1 ชั่วโมง หลังมื้ออาหารเพื่อกันการไหลย้อน
ความเร็วในการให้: ปล่อยให้อาหารไหลช้าๆ ตามแรงโน้มถ่วง (ใช้เวลาประมาณ 15-20 นาทีต่อถุง/ชาม) ไม่ควรดันกระบอกฉีดแรงๆ
ล้างสายด้วยน้ำต้มสุก: ใช้ลำดับ "น้ำ-อาหาร-น้ำ" โดยล้างสายด้วยน้ำสะอาด 30-50 cc ทั้งก่อนและหลังให้อาหาร/ยา เพื่อป้องกันสายตัน
ดูแลผิวหนัง: เปลี่ยนพลาสเตอร์ที่จมูกทุก 1-2 วัน และเช็ดทำความสะอาดผิวหนังรอบจมูกเพื่อลดการสะสมของเชื้อโรคและป้องกันแผลกดทับ
⚠️ สัญญาณที่ต้องรีบไปพบแพทย์
ไออย่างรุนแรง หน้าเขียว หรือหอบเหนื่อย ขณะให้อาหาร (หยุดให้ทันที!)
ดูดเช็กแล้วพบ เลือดสดๆ ออกมาทางสายยาง
สายยางหลุดออกมา หรือเลื่อนออกมาเกินกว่าที่พยาบาลกำหนดไว้
ผู้ป่วยมีอาการท้องอืดรุนแรงและไม่ถ่ายอุจจาระหลายวัน
