ภาวะท้องอืดหลังผู้ป่วยได้รับอาหารสายยางภาวะท้องอืด (Gastric Distension) หลังได้รับอาหารทางสายยาง เป็นปัญหาที่พบได้บ่อยและสร้างความไม่สบายตัวให้กับผู้ป่วยอย่างมากค่ะ สาเหตุหลักมักเกิดจาก "อาหารเดินทางไม่สะดวก" หรือ "มีอากาศเข้าไปสะสมในกระเพาะมากเกินไป"
เรามาดูสาเหตุและวิธีแก้ไขแบบมือโปรกันค่ะ
🔍 สาเหตุที่พบบ่อยของภาวะท้องอืด
มีอากาศเข้าไปพร้อมอาหาร: ในขณะที่เติมอาหาร หากปล่อยให้ไซริงค์ว่างจนมีอากาศไหลตามลงไป จะทำให้กระเพาะเต็มไปด้วยลม
อาหารไหลเข้าเร็วเกินไป: การใช้ลูกสูบไซริงค์ดันอาหาร หรือยกไซริงค์สูงเกินไปจนอาหารไหลเร็วเกินกว่าที่กระเพาะจะย่อยทัน
อาหารไม่เหมาะสมหรือมีความเข้มข้นสูงเกินไป: อาหารปั่นที่ไม่ได้กรองกากออก หรืออาหารสำเร็จรูปที่มีความเข้มข้นสูง อาจทำให้ลำไส้บีบตัวไม่ทัน
ภาวะท้องผูกหรือลำไส้อุดตัน: หากผู้ป่วยไม่ได้ถ่ายอุจจาระหลายวัน จะทำให้เกิดแรงดันย้อนกลับจากลำไส้ใหญ่ ทำให้กระเพาะอาหารไม่สามารถระบายอาหารออกได้
การให้อาหารในท่าที่ไม่เหมาะสม: การให้อาหารในท่านอนราบทำให้กระเพาะอาหารขยายตัวได้ยากและเกิดลมสะสม
🛡️ วิธีแก้ไขและป้องกัน (The Action Plan)
1. คุมกฎ "ห้ามลมเข้า"
พับสายทุกครั้ง: ก่อนถอดกระบอกไซริงค์ออก หรือก่อนเทอาหารมื้อใหม่ ต้อง "พับสายยางให้แน่น" เสมอ เพื่อป้องกันไม่ให้อากาศจากภายนอกไหลเข้าสู่กระเพาะ
2. ปรับระดับความเร็วให้อาหาร
ยกสูงพอดี: ยกกระบอกไซริงค์ให้สูงจากหน้าอกผู้ป่วยประมาณ 30 เซนติเมตรก็เพียงพอแล้วค่ะ การยกสูงเกินไปจะทำให้แรงดันสูงเกินจำเป็น
ปล่อยตามธรรมชาติ: ห้ามใช้ลูกสูบไซริงค์ช่วยดันอาหารเด็ดขาด
3. ตรวจสอบอาหารตกค้าง (Residual Check)
กฎ 100 ซีซี: ก่อนให้อาหารมื้อถัดไป ให้ใช้ไซริงค์ดูดเช็กปริมาณอาหารค้าง หากค้างเกิน 100 ซีซี ให้ดันอาหารนั้นคืนและ "งดหรือเลื่อนมื้ออาหาร" ออกไปก่อน 1 ชม. เพื่อให้กระเพาะได้เคลียร์ตัวเองค่ะ
4. จัดท่าให้ถูกต้อง
ศีรษะสูง 30-45 องศา: ต้องทำต่อเนื่องไปจนถึง 1 ชม. หลังให้อาหาร เพื่อให้แรงโน้มถ่วงช่วยไล่อาหารลงสู่ลำไส้เล็กและระบายลมออกได้ง่ายขึ้น
5. ดูแลเรื่องการขับถ่าย
หากผู้ป่วยไม่ได้ถ่ายหลายวัน ควรปรึกษาแพทย์เรื่องการให้ยาระบายหรือการกระตุ้นการขับถ่าย เพราะท้องที่แน่นจากอุจจาระจะทำให้การให้อาหารทางสายยางมีปัญหาแน่นอนค่ะ
🚨 เมื่อไหร่ที่ต้องรีบพบแพทย์?
หากคุณแม่พบอาการเหล่านี้ร่วมด้วย ห้ามรอช้า ให้พาไปพบแพทย์ทันทีนะคะ:
ท้องแข็งตึง: กดแล้วรู้สึกแข็งเหมือนไม้กระดาน
มีอาการปวดท้องรุนแรง: ผู้ป่วยแสดงอาการกระสับกระส่าย ขดตัว หรือร้องด้วยความเจ็บปวด
อาเจียนพุ่ง: หลังได้รับอาหาร
ไม่มีผายลมหรือถ่ายอุจจาระติดต่อกันหลายวัน: ร่วมกับอาการท้องอืดอย่างมาก
